Đánh giá Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS: Lens tele siêu zoom động vật.

Là một chuyên gia nhiếp ảnh động vật hoang dã, mình luôn tìm kiếm những ống kính có khả năng vươn xa để bắt trọn mọi khoảnh khắc. Ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS mới ra mắt đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của mình, hứa hẹn một dải tiêu cự ấn tượng cùng công nghệ chống rung đỉnh cao. Liệu đây có phải là “chân ái” tiếp theo cho những chuyến đi săn ảnh?

Ảnh chụp chuột túi (Kangaroo) tại Úc bằng ống kính Sony FE 400-800mm f/6.3-8 G OSS ở tiêu cự 800mm, f/8, 1/1000s, ISO 640. Ảnh: Doug Gimesy

Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS: Lựa chọn cho ai?

Ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS là một lựa chọn đáng cân nhắc cho các nhiếp ảnh gia động vật hoang dã cần dải tiêu cự lên đến 800mm, không muốn chi quá nhiều cho các ống kính prime khẩu lớn đắt đỏ hoặc ưu tiên sự linh hoạt và tính di động cao.

Hãy bắt đầu từ kết luận. Nếu bạn là một nhiếp ảnh gia động vật hoang dã, cần tiêu cự 800mm, và bạn không thể chi trả cho các ống kính prime đắt tiền hơn (ví dụ: 400mm f/2.8, 600mm f/4) mà có thể gắn thêm teleconverter, hoặc bạn cần sự linh hoạt về tiêu cự và tính di động (tức là trọng lượng và kích thước), thì đây chắc chắn là một ống kính bạn nên xem xét.

Nếu bạn đã sở hữu ống kính Sony 200-600mm f/5.6-6.3 G nhưng thực sự cần thêm một chút tiêu cự mà việc crop ảnh không thể giải quyết được, và việc mất đi một stop khẩu độ không quá quan trọng, thì bạn cũng có thể cân nhắc ống kính này. Còn không, hãy cùng mình đọc tiếp nhé.

Thiết kế và Chất lượng hoàn thiện

Với chiều dài 346mm và cân nặng 2475g, ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS có trọng lượng tương đối ấn tượng, cho phép mình cầm tay trong thời gian dài mà không quá mỏi, và được thiết kế chống chịu thời tiết tốt, dù vẫn có một số điểm cần cải thiện.

Tổng thể ống kính Sony FE 400-800mm f/6.3-8 G OSS với cơ chế zoom nội bộ (Internal Zoom) giữ nguyên chiều dài 346mm khi zoom. Ảnh: Doug Gimesy

Dù ống kính này không phải là siêu nhẹ, nhưng mình có thể cầm tay nó khá lâu mà không cần nghỉ ngơi. Được chống chịu thời tiết, ống kính được thiết kế để chống bụi và hơi ẩm (lưu ý: không phải 100% chống bụi và hơi ẩm hoàn toàn). Đặc biệt, lớp phủ Fluorine ở thấu kính phía trước giúp đẩy lùi các chất bẩn và dễ dàng vệ sinh hơn.

Đi kèm với loa che nắng có thể đảo ngược, ống kính này có hai điểm mình thực sự thích từ Sony (và tự hỏi tại sao các nhà sản xuất khác không làm theo): mặt trong loa che nắng được phủ lớp nhung giúp ngăn chặn phản xạ không mong muốn và một khe mở ở phía dưới để bạn có thể dễ dàng sử dụng kính lọc phân cực tròn (CPL) mà không cần tháo loa che nắng ra.

Những điểm cộng nhỏ nhưng giá trị

Với cạnh trước bằng cao su silicon hình tròn, thiết kế này cũng cho phép bạn dễ dàng hơn (nhưng không khuyến khích) đặt và cân bằng ống kính úp mặt xuống đất phẳng khi thay đổi ống kính. Mình khá ưng điểm này.

Ren kính lọc có kích thước khá lớn 105mm, nhưng đây không phải là một lời phàn nàn vì nó cần thiết cho một ống kính như vậy. Mình sẽ giải thích thêm về điều này sau.

Cảm giác cầm nắm rất chắc chắn. Nếu có một điểm mình muốn phê bình, đó có lẽ là phần vòng gắn tripod không được thiết kế để tháo rời. Đây là một vấn đề đáng thất vọng vì nó có thể khiến việc đóng gói/đặt vào balo trở nên khó khăn hơn, và mình luôn mang tất cả các ống kính lớn của mình trong balo.

Vòng gắn tripod cố định và hệ thống công tắc gạt điều khiển chuyên nghiệp trên thân ống kính Sony 400-800mm G OSS. Ảnh: Doug Gimesy

Một số người cũng có thể phàn nàn rằng chân tripod không vừa trực tiếp với đầu Arca-Swiss, và mình hiểu điều đó. Điều này khá khó chịu cho những ai đang sử dụng hệ thống này. Nếu vòng gắn tripod có thể tháo rời và thay thế được, đó sẽ là một giải pháp tuyệt vời. Có lẽ lần sau Sony sẽ cải thiện. Tuy nhiên, nó vẫn đi kèm với các lỗ ren 1/4-20 UNC và 3/8-16 UNC, có nghĩa là bạn có thể gắn tấm Arca-Swiss của riêng mình, và với những người khác thì nó tương thích với nhiều loại tấm tripod khác.

Công nghệ bên trong ống kính

Bên trong, Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS sở hữu cấu trúc quang học phức tạp với 27 thấu kính trong 19 nhóm, bao gồm sáu thấu kính ED (Extra-low Dispersion) được thiết kế đặc biệt để kiểm soát quang sai sắc, đảm bảo hình ảnh sắc nét và màu sắc trung thực.

Ống kính được trang bị hai mô-tơ tuyến tính mạnh mẽ để điều khiển lấy nét, mang lại tốc độ AF nhanh và chính xác. Cơ chế zoom bên trong giúp chiều dài ống kính không thay đổi khi zoom, từ đó giữ cho trọng tâm ổn định. Điều này làm cho việc cầm nắm trở nên chắc chắn hơn và cũng giảm thiểu khả năng bụi/hơi ẩm bị hút vào bên trong.

Các tính năng điều khiển bên ngoài

Ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS được trang bị năm công tắc gạt tiện lợi ở bên ngoài, cho phép người dùng điều khiển các chức năng quan trọng như chế độ AF/MF, phạm vi zoom, bật/tắt chống rung quang học (OSS) và các chế độ ổn định khác nhau, cùng với chế độ Direct Manual Focus (DMF).

Các công tắc này bao gồm:

• AF/MF: Chuyển đổi giữa lấy nét tự động và lấy nét thủ công.
• Phạm vi zoom lấy nét (Focus zoom range): Full / cận cảnh (10m) / 8m đến vô cực.
• OSS (chống rung quang học): Bật/Tắt kiểm soát rung.
• Chế độ ổn định (Stabilisation modes): Có ba chế độ: 1 = 'tiêu chuẩn', 2 = 'lia máy' (panning) và 3 = 'chụp chuyển động thất thường'.
• Công tắc bật chế độ Direct Manual Focus (DMF).

Đối với những ai chưa từng sử dụng DMF, chế độ này cho phép bạn tinh chỉnh hệ thống lấy nét tự động, hoặc dịch chuyển nó đáng kể sang một phạm vi mới, ngay cả khi bạn đang sử dụng AF. Đây là một tính năng hữu ích nếu AF khóa vào sai chủ thể và bạn cần điều chỉnh lấy nét nhanh chóng. Nói về việc điều chỉnh lấy nét nhanh, ống kính còn có ba nút giữ lấy nét tùy chỉnh trên thân ống kính, rất tiện lợi.

Chất lượng hình ảnh: Sắc nét bất ngờ?

Với Sony 400-800mm f/6.3-8.0 G OSS kết hợp cùng Sony A1 Mark II, mình thực sự bất ngờ về độ sắc nét của hình ảnh trên toàn bộ dải tiêu cự, ngay cả khi crop sâu, cho thấy khả năng tái tạo chi tiết ấn tượng của ống kính này.

Thử nghiệm độ sắc nét: Ảnh gốc chụp ở 800mm f/8 và chi tiết crop sâu 75% trên cảm biến 50MP của Sony A1 Mark II vẫn giữ trọn từng sợi lông. Ảnh: Doug Gimesy

Mình đã sử dụng ống kính này trên chiếc Sony A1 Mark II, và dù bình thường mình không phải là người quá khắt khe về pixel, nhưng khi đánh giá thì mình lại trở thành một người soi từng pixel. Điều làm mình ấn tượng là hình ảnh sắc nét đến bất ngờ trên toàn bộ dải tiêu cự. Mình thực sự không mong đợi điều đó.

Ngay cả khi crop 75% ở tiêu cự 800mm, hình ảnh vẫn rất sắc. Và với ánh sáng phù hợp, kết quả cuối cùng có thể vừa sắc nét, vừa tuyệt đẹp. Hiệu ứng bokeh cũng tự nhiên và mềm mại, các hạt bokeh (bokeh balls) nhìn chung đều ổn, đặc biệt là ở trung tâm – mặc dù đây không phải là loại ống kính bạn dùng đặc biệt để tạo ra những hạt bokeh lung linh.

Ảnh chụp chân dung bò trên đồng cỏ ở tiêu cự 800mm, f/8, 1/400s: Độ tương phản vi mô và chi tiết vùng mắt sắc nét vượt ngoài mong đợi. Ảnh: Doug Gimesy

Với trọng lượng và dải tiêu cự mà bạn sẽ chụp (đặc biệt nếu gắn thêm teleconverter), ống kính này có lẽ nên được sử dụng với ít nhất một monopod, và nó không thực sự phù hợp để lia máy (panning) với tốc độ nhanh. Dù sao đi nữa, hầu hết thời gian mình vẫn chụp cầm tay (mình thích thử thách) và mặc dù không biết chính xác hệ thống chống rung quang học này mang lại bao nhiêu stop, mình vẫn tự tin chụp ở tiêu cự 800mm với tốc độ 1/400 giây. Mình đã đọc được rằng có người chụp thấp tới 1/60 giây, nhưng mình không thể làm được điều đó khi cầm tay trừ khi có vật gì đó chắc chắn đỡ. Tốt nhất của mình là 1/125 giây, đôi khi...

Hiệu năng lấy nét và khoảng cách tối thiểu

Khả năng lấy nét tự động (AF) của Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS hoạt động khá tốt trong điều kiện phù hợp, đặc biệt với các chủ thể lớn chuyển động chậm, tuy nhiên nó không phải là lựa chọn tối ưu cho những tình huống động vật hoang dã cực kỳ nhanh và nhỏ.

AF của ống kính này không làm mình thất vọng, xét trên những gì nó mang lại. Tuy nhiên, với vai trò là một nhiếp ảnh gia động vật hoang dã, đây không phải là dải tiêu cự bạn sẽ sử dụng trong những tình huống siêu động, chẳng hạn như những chú chim nhỏ bay nhanh qua khung hình.

Mặc dù vậy, nó hoạt động rất tốt với những loài chim lớn ở khoảng cách xa bay ngang qua hoặc chủ thể đang tiến về phía bạn, đặc biệt trong các tình huống có độ tương phản tốt.

Thử nghiệm bám nét theo dõi (AF Tracking) chim đang bay ngang ở cự ly xa với Sony 400-800mm G OSS ở tiêu cự 800mm f/8, bắt dính nét hoàn hảo. Ảnh: Doug Gimesy

Thử nghiệm tốc độ bắt nét chủ thể bay thẳng trực diện về phía máy ảnh: Hệ thống mô-tơ tuyến tính kép phản hồi tức thì. Ảnh: Doug Gimesy

Điều làm mình bất ngờ là khoảng cách lấy nét tối thiểu chỉ 3.7m ở tiêu cự 800mm. Điều này, một cách ngược lại với lẽ thường cho một ống kính tele, lại khiến mình muốn thử nghiệm một số bức ảnh cận cảnh.

Chụp cận cảnh chú ong hút mật hoa ở khoảng cách lấy nét tối thiểu 3.7m ở tiêu cự 800mm f/8 — một trải nghiệm macro tele độc đáo và ấn tượng. Ảnh: Doug Gimesy

Trách nhiệm môi trường của Sony (góc nhìn cá nhân)

Sony đang thực hiện các bước để giảm thiểu tác động môi trường bằng cách chuyển sang vật liệu đóng gói không nhựa và sử dụng vải không dệt từ thực vật cho túi sản phẩm, tuy nhiên, lộ trình để đạt được mục tiêu 'không có dấu chân môi trường' vào năm 2050 vẫn còn là một chặng đường dài và cần xem xét kỹ hơn.

Mình đã nói điều này trước đây và sẽ tiếp tục nói: khi chúng ta chi tiền, ở một mức độ nào đó, chúng ta đang nói “tôi đồng ý với những gì bạn làm đến mức, tôi sẽ đưa tiền cho bạn để khuyến khích bạn tiếp tục làm điều đó”. Về vấn đề này, Sony tuyên bố: “Chúng tôi cũng đang chuyển đổi sang vật liệu đóng gói không phải nhựa. Vải không dệt từ thực vật được sử dụng cho túi sản phẩm.” Đó là một điều tốt. Tuy nhiên, mình không chắc chắn khi nào sẽ hoàn thành. Họ cũng tuyên bố kế hoạch môi trường của họ là đạt được dấu chân môi trường bằng 0 vào năm 2050. Đó là 25 năm kể từ bây giờ. Liệu điều đó có thực sự chấp nhận được? Một câu hỏi đáng hỏi đại diện Sony nếu bạn có cơ hội gặp họ.

Giải đáp những thắc mắc thường gặp về lens

Khi đánh giá ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS, hai điểm thường bị phê bình là việc sử dụng filter 105mm đắt đỏ và khẩu độ tối thiểu cao, nhưng những yếu tố này thực chất xuất phát từ quy luật quang học cơ bản chứ không phải là lỗi thiết kế của ống kính.

Mình đã đọc các bài đánh giá khác về ống kính này, và mình muốn giải đáp một vài lời phê bình đã xuất hiện nhiều lần:

1. Sử dụng kính lọc 105mm đắt tiền.
2. Khẩu độ tối thiểu cao hoạt động tốt nhất trong điều kiện ánh sáng tốt.

Đúng, những vấn đề này là đúng sự thật: kính lọc 105mm tương đối đắt hơn, và với khẩu độ tối thiểu tương đối cao, ống kính sẽ hoạt động tốt hơn (cả về tốc độ lấy nét và giảm nhiễu ISO) trong điều kiện ánh sáng tốt.

NHƯNG những nhận xét này về cơ bản liên quan đến các định luật quang học, chứ không phải là bất kỳ vấn đề nào với bản thân ống kính. Để mình giải thích.

Bộ lọc 105mm đắt đỏ: Vì sao cần thiết?

Thấu kính trước cỡ lớn với ren filter 105mm và lớp phủ Fluorine chống bám bẩn trên Sony 400-800mm G OSS. Ảnh: Doug Gimesy

Đường kính thấu kính phía trước của bất kỳ ống kính nào đều liên quan đến dải tiêu cự của ống kính đó và khẩu độ tối thiểu. Nó được tính bằng cách chia tiêu cự tối đa cho khẩu độ tối thiểu. Vậy ở đây, phép tính sẽ là 800mm chia cho 8. Điều này cho bạn đường kính thấu kính phía trước là 100mm. Như Scotty từ Star Trek từng nói “Bạn không thể phá vỡ các định luật vật lý”. Vì vậy, thêm vài mm cho ren kính lọc, bạn sẽ có yêu cầu về kính lọc 105mm.

Khẩu độ f/6.3-8: Hạn chế nhưng hợp lý

Chắc chắn, nếu bạn muốn một ống kính với ren kính lọc 82mm, bạn sẽ có một ống kính f/10 (tức là 800mm/82), và ai lại muốn điều đó? Tương tự, nếu bạn muốn một ống kính có khẩu độ lớn hơn (ví dụ f/5.6), thấu kính phía trước sẽ cần có đường kính 142mm (tức là 800mm/5.6), và điều đó sẽ làm cho ống kính lớn hơn rất nhiều, cần nhiều kính hơn, nặng hơn rất nhiều và chi phí cũng cao hơn rất nhiều.

Tổng kết: Sony 400-800mm G OSS có phải là "chân ái"?

Sau một tháng trải nghiệm và chụp khoảng 1.000 khung hình, ống kính Sony 400-800mm f/6.3-8 G OSS là một hiệu suất ổn định, tuy nhiên nó cũng bộc lộ những hạn chế cố hữu của các ống kính có khẩu độ cao, điều này không phải lỗi của Sony mà là quy luật vật lý.

Ảnh chụp chim mòng biển trên mặt nước ở 800mm f/8: Hiệu ứng bokeh mượt mà và các hạt bokeh tự nhiên tách biệt chủ thể nổi bật. Ảnh: Doug Gimesy

Nếu bạn đã có chiếc 200mm-600mm (f/5.6-f/6.3) và hỏi mình “Doug ơi, mình nên làm gì?”, mình sẽ nói “Đó là một câu hỏi khó. Mình cảm thấy ống kính mới này sắc nét hơn và sẽ cho kết quả tốt hơn là gắn teleconverter lên chiếc 200-600mm, nhưng bạn có thực sự cần thêm 33% tiêu cự đó không? Có lẽ hãy cân nhắc đầu tư vào một thân máy ảnh có megapixel cao hơn và crop ảnh. Bạn sẽ tiết kiệm được một stop khẩu độ đấy.”

Nhưng nếu bạn chưa có chiếc 200mm-600mm, và thực sự muốn tập trung chụp ở dải tiêu cự 700-800mm, mình sẽ nói “Với chất lượng hình ảnh sắc nét, trọng lượng không quá chênh lệch so với 200-600, nếu bạn thường xuyên chụp trong điều kiện ánh sáng tốt, và giá cả không phải là vấn đề, thì đây là một ống kính đáng cân nhắc”.

Video đánh giá thực tế Sony FE 400-800mm f/6.3-8 G OSS

Dưới đây là video trải nghiệm thực địa và đánh giá chuyên sâu ống kính Sony FE 400-800mm f/6.3-8 G OSS từ nhiếp ảnh gia chim hoang dã chuyên nghiệp Jan Wegener:

Đánh giá chi tiết (theo thang điểm)

• Xử lý (HANDLING) ★ ★ ★ ★

  Đây là một ống kính lớn, nhưng điều đó là tất yếu dựa trên các định luật vật lý. Cơ chế zoom nội bộ rất tốt và giúp giữ mọi thứ ổn định nhất có thể, và có thể sử dụng cầm tay trong thời gian ngắn.

• Chất lượng hình ảnh (IMAGE QUALITY) ★ ★ ★ ★

  Chi tiết tốt từ khẩu độ mở tối đa cho đến các cạnh, và độ sắc nét nhất quán ấn tượng ở tất cả các tiêu cự. Bokeh đẹp và tự nhiên.

• Tính năng (FEATURES) ★ ★ ★ ★

  Với 5 công tắc gạt (AF/MF, phạm vi zoom, OSS On/Off, chế độ OSS và DMF), chống chịu thời tiết, khoảng cách lấy nét tối thiểu tốt, thấu kính phía trước phủ Fluorine và sáu thấu kính ED, ống kính này có hầu hết các tính năng mà một nhiếp ảnh gia động vật hoang dã không chuyên cần một siêu zoom sẽ cần trên thực địa.

• Giá trị sử dụng (VALUE FOR MONEY) ★ ★ ★

  Với mức giá bán lẻ đề xuất $4,199, so với Sony 200-600mm ở mức $2,399 (hoặc Canon 200-800mm khoảng $3,499), ống kính này không hề rẻ. Và là một ống kính sẽ luôn được sử dụng ngoài thực địa, chính sách bảo hành 2 năm tại địa phương khiến mình băn khoăn. Canon cung cấp 5 năm cho ống kính 200-800mm của họ, vậy tại sao Sony không làm điều này (đặc biệt khi ống kính của họ đắt hơn) thì mình không rõ. Tuy nhiên, nó vẫn mang lại giá trị tốt cho số tiền bỏ ra. Nếu so sánh với 200-600mm, một bước nhảy nhỏ về độ sắc nét và tiêu cự (đồng thời mất đi một stop khẩu độ) có đáng giá gần $2,000 không, thì đó là tùy thuộc vào bạn.

Tác giả: Nexshop

NexShop là cửa hàng máy ảnh, máy quay chính hãng tại Hà Nội. Nơi mua sắm máy ảnh và các thiết bị công nghệ chính hãng với đầy đủ các mặt hàng từ phụ kiện đến các dòng sản phẩm cao cấp. Thương hiệu có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, ống kính, máy ảnh, thiết bị công nghệ,... NexShop phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.

Số điện thoại: 0868417786

Email: okharon@gmail.com

Địa chỉ: Số 10 - Ngõ 12 - Phố Trần Quý Kiên - Quận Cầu Giấy - Thành Phố Hà Nội"