Kính lọc cho người mới: UV, CPL và ND — cái nào thật sự cần

  • Cập nhật : 02-09-2026 18:14:04
  • Đã xem: 277

Có ba loại kính lọc mà gần như người chụp nào cũng gặp trong tuần đầu cầm máy: UV, CPL và ND. Chúng bị gộp chung vào một chỗ trên kệ nên dễ hiểu nhầm là "cùng một họ, cái nào cũng được". Thực ra chỉ một trong ba là thứ hậu kỳ không thay được.

UV — không còn lọc gì, nhưng vẫn nên mua

Trên máy phim, kính lọc UV cắt tia cực tím để ảnh bớt ám xanh. Cảm biến số đã tự xử lý chuyện đó, nên tác dụng quang học của UV ngày nay gần như bằng không.

Làm nhanh: 6 bước kiểm tra đường kính phi (ø) và chọn kính lọc UV, CPL, ND cho ống kính

Trước khi lắp kính lọc lên ống kính máy ảnh để bảo vệ thấu kính hoặc quay chụp ngoài trời nắng gắt, người mới cầm máy thực hiện theo 6 bước:

  1. Tra cứu ký hiệu đường kính ren filter (ø) trên vành trước ống kính: Tìm con số đi kèm biểu tượng chữ phi (ví dụ ø49mm, ø67mm, ø77mm hoặc ø82mm) in ở mặt trước hoặc mặt dưới thân ống kính để chọn đúng cỡ ren.
  2. Vệ sinh sạch bề mặt thấu kính trước khi vặn kính lọc: Dùng Bóng thổi bụi VSGO Falcon-S Air Blower thổi bay các hạt bụi cứng trên mặt thấu kính nhằm tránh giữ bụi bên trong khoảng hở giữa ống kính và filter.
  3. Chọn kính lọc UV hoặc Protector có lớp phủ đa lớp (Multi-Coated) để bảo vệ hàng ngày: Khi chỉ cần che chắn va quệt, nước bắn hoặc cát biển cho thấu kính đầu, ưu tiên dòng kính lọc mỏng có độ truyền dẫn ánh sáng cao để hạn chế lóe sáng (Flare).
  4. Sử dụng kính lọc phân cực CPL khi chụp mặt nước, kính hoặc bầu trời: Xoay nhẹ vành trước của filter CPL trong lúc nhìn vào màn hình Live View cho đến khi triệt tiêu ánh sáng phản xạ trên mặt nước, lá cây và làm nổi khối mây.
  5. Gắn kính lọc giảm sáng ND khi quay video ngoài trời hoặc phơi sáng thác nước: Dùng kính lọc ND cố định hoặc VND (từ ND8 đến ND64) để giảm lượng ánh sáng đi vào cảm biến trên các dòng máy như Sony Alpha A6700 Body giúp giữ nguyên khẩu độ lớn và quy tắc tốc độ màn trập 180 độ.
  6. Không vặn chồng quá nhiều lớp kính lọc cùng lúc trên ống kính góc rộng: Khi lắp filter ND hoặc CPL ở tiêu cự dưới 24 mm, tháo bớt kính lọc UV bên dưới ra để tránh hiện tượng tối 4 góc khung hình (Vignetting).

Câu hỏi thường gặp (FAQ) khi chọn kính lọc UV, CPL và ND

1. Vì sao kính lọc Variable ND (VND) đôi khi xuất hiện vết chữ X đen trên khung hình?

Kính lọc VND cấu tạo từ hai lớp thấu kính phân cực xoay chồng lên nhau. Khi vặn vượt quá vạch giới hạn tối đa trên vành filter (đặc biệt trên ống kính góc rộng), hiện tượng giao thoa phân cực sẽ tạo ra vệt tối hình chữ X; chỉ cần xoay lùi nhẹ về trong phạm vi vạch chia là hình ảnh trong suốt trở lại.

2. Có thể dùng ngàm chuyển Step-up Ring để lắp một chiếc filter ND lớn cho nhiều ống kính nhỏ hơn không?

Người chụp có thể mua kính lọc ND theo đường kính của ống kính lớn nhất đang sở hữu (như 77 mm hoặc 82 mm) rồi gắn vòng chuyển Step-up Ring (ví dụ 67-77 mm) để dùng chung cho các ống kính nhỏ hơn.

Nó vẫn đáng mua vì lý do khác: nó nhận thay mọi va quệt. Cát ở biển, ngón tay của người lạ, mép bàn khi đặt máy xuống — tất cả rơi lên tấm kính vài trăm nghìn thay vì lên thấu kính trước của ống kính. Thay filter luôn rẻ hơn đánh bóng lại thấu kính.

Điều kiện duy nhất: đừng mua loại quá rẻ. Kính không phủ đa lớp sẽ sinh bóng ma và loá khi có đèn hoặc mặt trời trong khung hình — nghĩa là nó phá hỏng chính bức ảnh mà bạn đang cố bảo vệ ống kính để chụp. Các dòng phủ đa lớp như Slim PROII hay NanoPro của Haida, hoặc FS PLUS và Super DHG của Marumi, là mức tối thiểu hợp lý.

CPL — loại duy nhất Photoshop không làm được

CPL, hay kính lọc phân cực tròn, cắt ánh sáng phản xạ trên bề mặt không phải kim loại. Xoay vòng ngoài của filter và bạn sẽ thấy:

  • Mặt nước trong ra, nhìn được xuống đáy thay vì chỉ thấy trời phản chiếu.
  • Lớp loá trên kính, trên lá cây bóng và trên sơn xe biến mất, màu trở lại đậm hơn.
  • Trời xanh đậm hơn hẳn, mây tách khỏi nền.

Đây là hiệu ứng vật lý: ánh sáng phản xạ bị chặn ngay trước khi vào cảm biến, nên không có thanh trượt nào trong hậu kỳ tạo lại được. Hai điều cần nhớ khi dùng: CPL lấy đi khoảng 1 đến 2 stop sáng, và hiệu quả mạnh nhất khi hướng máy vuông góc với mặt trời, yếu nhất khi chụp ngược hoặc xuôi sáng. Với ống góc rộng, xoay quá tay sẽ làm trời xanh không đều — một góc đậm, góc kia nhạt.

ND — kéo dài thời gian, hoặc mở khẩu giữa trưa

Kính lọc UV và kính lọc ND khác biệt cốt lõi ở chức năng nào trong chụp ảnh?

Kính lọc UV như dòng kính lọc Carl Zeiss T* UV chính hãng chủ yếu đóng vai trò lớp giáp trong suốt bảo vệ thấu kính trước trước trầy xước và bụi bẩn. Ngược lại, các dòng kính lọc ND hoặc bộ phân cực như kính lọc PolarPro Vivid Collection chính hãng có nhiệm vụ cản bớt cường độ ánh sáng đi vào cảm biến, giúp người chụp thoải mái hạ tốc độ màn trập để tạo hiệu ứng chuyển động mịn hoặc mở khẩu lớn dưới trời nắng gắt.

ND là kính giảm sáng trung tính, đơn giản là làm tối đều toàn khung hình mà không đổi màu. Hai công dụng:

  • Chụp phơi sáng dài ban ngày — làm mượt mặt nước và mây. Mức ND1000 hoặc mạnh hơn cho phép phơi vài chục giây giữa trời sáng.
  • Quay video — để giữ tốc độ màn trập ở khoảng gấp đôi số khung hình (quy tắc 180 độ) mà vẫn mở khẩu lớn xoá phông. Không có ND thì giữa trưa buộc phải khép khẩu và mất hết độ mờ hậu cảnh.

Người quay video nên nhìn sang Variable ND — loại xoay để đổi mức giảm sáng liên tục, tiện khi ánh sáng thay đổi giữa cảnh. Bù lại, xoay tới giới hạn của dải sẽ tạo vệt chữ X trên khung hình; các dòng ghi rõ khoảng an toàn như "1-5 stops" là để tránh chuyện đó.

Tròn hay vuông?

Filter tròn vặn ren, gọn, đủ cho hầu hết trường hợp. Hệ filter vuông cần thêm một khay giữ (holder) và đắt hơn, nhưng thắng ở hai chỗ: dùng được filter chuyển sắc (GND) để ghìm trời sáng mà giữ tiền cảnh, và lắp được lên các ống siêu rộng có thấu kính lồi không vặn ren được. Đây là lý do dân chụp phong cảnh hay chuyển sang hệ vuông sau vài năm.

Mẹo mua đỡ tốn

Ống kính của bạn có nhiều đường kính khác nhau — con số ghi sau ký hiệu đường kính trên nắp trước, ví dụ 67mm, 77mm, 82mm. Thay vì mua mỗi ống một bộ filter, mua theo phi lớn nhất trong bộ ống kính rồi dùng vòng step-up cho các ống nhỏ hơn. Vòng step-up rất rẻ. Hệ filter gắn nam châm cũng đáng cân nhắc nếu bạn đổi ống liên tục: tháo lắp trong một giây thay vì vặn ren.

Chọn ở đâu

NexShop có đủ ba nhóm và cả hệ vuông: xem kính lọc UV, kính lọc CPL, hệ filter NiSi và kính lọc Marumi. Không chắc ống kính của mình phi bao nhiêu, gọi 0868 417 786 và đọc tên ống, bên em tra giúp.

 

❓Kính lọc UV có còn cần thiết trên máy ảnh số không?

Về quang học thì gần như không, vì cảm biến số đã tự xử lý tia cực tím. Nhưng nó vẫn đáng mua để bảo vệ thấu kính trước khỏi va quệt, cát và vân tay — thay một tấm filter luôn rẻ hơn sửa ống kính. Điều kiện là phải chọn loại phủ đa lớp, vì kính rẻ sẽ gây loá và bóng ma.

❓CPL và ND khác nhau ra sao?

CPL cắt ánh sáng phản xạ nên làm trong mặt nước, bỏ loá trên kính và làm đậm trời xanh — hiệu ứng này hậu kỳ không tạo lại được. ND chỉ làm tối đều toàn khung để phơi sáng lâu hơn hoặc mở khẩu lớn giữa trời nắng. Hai loại giải quyết hai vấn đề khác nhau.

❓Vì sao CPL của tôi làm trời xanh không đều?

Vì hiệu ứng phân cực phụ thuộc góc so với mặt trời, mạnh nhất khi máy hướng vuông góc với mặt trời. Ống góc rộng thu cả vùng mạnh lẫn vùng yếu vào một khung nên trời bị loang. Cách xử lý là xoay bớt hiệu ứng, hoặc đổi góc chụp.

❓Variable ND có thay được bộ ND cố định không?

Trong phần lớn tình huống quay video thì được, và tiện hơn nhiều khi ánh sáng thay đổi. Nhược điểm là xoay tới hai đầu dải sẽ xuất hiện vệt chữ X trên khung hình, nên nên chọn loại ghi rõ khoảng an toàn và không dùng vượt khoảng đó.

❓Mua filter theo đường kính nào cho đỡ tốn?

Mua theo ống kính có đường kính lớn nhất trong bộ của bạn, rồi dùng vòng step-up để lắp xuống các ống nhỏ hơn. Vòng step-up rẻ hơn nhiều so với mua thêm một bộ filter.

Author

Tác giả: Nexshop

NexShop là cửa hàng máy ảnh, máy quay chính hãng tại Hà Nội. Nơi mua sắm máy ảnh và các thiết bị công nghệ chính hãng với đầy đủ các mặt hàng từ phụ kiện đến các dòng sản phẩm cao cấp. Thương hiệu có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, ống kính, máy ảnh, thiết bị công nghệ,... NexShop phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.

Số điện thoại: 0868417786

Email: okharon@gmail.com

Địa chỉ: Số 10 - Ngõ 12 - Phố Trần Quý Kiên - Quận Cầu Giấy - Thành Phố Hà Nội"

Loading