Nhiếp ảnh dưới nước: Lặn thuần thục trước, chụp ảnh đỉnh cao sau

Đối với những người đam mê nhiếp ảnh và muốn khám phá vẻ đẹp kỳ ảo dưới lòng đại dương, việc cầm máy và tác nghiệp dưới nước luôn là một thử thách lớn. Bài viết này sẽ chia sẻ những kinh nghiệm vô giá từ hai nhà làm phim tài liệu được vinh danh, Emily Rhyne và Nadia Aly, về cách tiếp cận nhiếp ảnh dưới nước một cách hiệu quả và an toàn nhất.

Họ đều nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi: Hãy là một thợ lặn giỏi trước khi trở thành một nhiếp ảnh gia dưới nước tài ba. Đây không chỉ là lời khuyên mà còn là kim chỉ nam cho bất kỳ ai muốn tạo ra những tác phẩm nghệ thuật dưới lòng biển sâu.

Hành trình chinh phục đại dương: Từ nỗi sợ hãi đến đam mê nhiếp ảnh dưới nước

Emily Rhyne, một nhà báo video từng làm việc cho New York Times, ban đầu gặp khó khăn với nỗi sợ hãi biển sâu. Nhưng vào năm 2021, cô đã tìm thấy nguồn cảm hứng từ những thợ lặn chuyên nghiệp ở Biển Đỏ, Ai Cập, đánh dấu bước ngoặt quan trọng để cô theo đuổi chứng chỉ lặn vào năm 2025.

Emily Rhyne, một nhà báo video tự do và cựu phóng viên của New York Times (người đã từng đoạt giải Emmy), từng rất e ngại biển cả. Cô hiếm khi dám xuống nước quá đầu gối vì “rất lo lắng”. Tuy nhiên, chuyến đi đến Ai Cập năm 2021 đã thay đổi tất cả.

Chứng kiến những thợ lặn ở Biển Đỏ, cô được truyền cảm hứng mạnh mẽ. “Lúc đó tôi chưa có chứng chỉ lặn, nhưng ý nghĩ đó cứ len lỏi trong đầu rằng đây sẽ là một điều tuyệt vời để làm, một cuộc phiêu lưu thú vị,” Emily chia sẻ. Cuối cùng, vào năm 2025, Emily đã vượt qua nỗi sợ hãi và lấy được chứng chỉ lặn, và cô đã hoàn toàn bị cuốn hút bởi thế giới dưới nước.

Trong khi Emily đang dần đắm mình vào thế giới lặn, Nadia Aly – một nhiếp ảnh gia người Canada, Canon Explorer of Light và tự nhận mình là “đứa con của biển” – đã có vô số giờ với máy ảnh dưới đại dương. Là một nhà điều hành tour lặn kỳ cựu, cô đã dành nhiều năm ghi lại cảnh quay về những sinh vật biển khổng lồ nhất, như cá nhà táng và cá voi sát thủ.

Tuy nhiên, cả Nadia và Emily đều khẳng định rằng: Học cách sử dụng máy ảnh dưới nước chỉ là một nửa cuộc chiến. Lặn biển mở ra một thế giới xa lạ đầy những sinh vật mê hoặc, nhưng để ghi lại hình ảnh của chúng, bạn cần phải là một thợ lặn vững vàng trước tiên.

Tại sao nên “lặn thuần thục” trước khi “chụp ảnh chuyên nghiệp”?

Việc thuần thục kỹ năng lặn trước khi sử dụng máy ảnh phức tạp dưới nước là cực kỳ quan trọng, bởi vì dưới môi trường khắc nghiệt như đại dương, bạn cần tập trung hoàn toàn vào an toàn, kiểm soát độ nổi và không bị phân tâm bởi việc điều chỉnh thiết bị.

Hành trình lặn của Emily bắt đầu ở Cozumel, một hòn đảo nhỏ thuộc Caribe ngoài khơi phía nam Mexico, nơi cô cuối cùng đã hoàn thành 100 lần lặn đầu tiên. Trong tất cả những lần đó, Emily chỉ sử dụng một chiếc GoPro Hero đáng tin cậy để ghi hình.

“Mình không thể tưởng tượng làm theo cách nào khác được,” cô chia sẻ. “Mình luôn nói với mọi người rằng khi ở độ sâu 30 mét dưới nước, đó không phải là lúc bạn muốn loay hoay với các thiết lập máy ảnh.”

Mặc dù GoPro không phải là một thiết bị quay phim mạnh mẽ như những gì cô từng dùng ở New York Times, nhưng trọng tâm của Emily là làm chủ kỹ thuật lặn cơ bản – và sự đơn giản của chiếc action camera chính là giải pháp hoàn hảo khi cô phải tập trung vào độ nổi, an toàn hay các điều kiện khắc nghiệt.

“Bạn muốn tất cả những thứ này trở thành phản xạ tự nhiên. Mình không thể nhấn mạnh đủ rằng mình vẫn đang học hỏi sau mỗi lần lặn,” cô nói. Lặn đi lặn lại những rạn san hô ở Cozumel hàng ngày cũng giúp Emily bắt đầu học cách các loài sinh vật biển cụ thể hành xử.

Đọc vị sinh vật biển, không phải đuổi theo chúng

Để có được những bức ảnh dưới nước ấn tượng, điều quan trọng là phải học cách đọc vị và tiếp cận các sinh vật biển một cách khéo léo, không nên đuổi theo chúng, vì điều này giúp xây dựng lòng tin và ghi lại những khoảnh khắc chân thực, tự nhiên hơn.

Ở lần lặn thứ 70, Emily đã đối mặt với một con cá đại bàng. Con vật săn mồi khổng lồ với những đốm vằn và đôi cánh lớn đang bới cát dưới đáy biển để tìm thức ăn, nhưng lại khá thoải mái với sự hiện diện của Emily. Emily dần dần tiến lại gần cho đến khi cô “ngay sát bên” con cá đuối, kịp ghi lại một khoảnh khắc đầy riêng tư trước khi một nhóm thợ lặn khác làm nó sợ hãi và bỏ đi.

Theo Nadia: “Bạn thực sự phải học cách đọc vị và tiếp cận động vật. Bạn phải giành được lòng tin của chúng.” Theo nhà làm phim dưới nước giàu kinh nghiệm này, để có được “shot ảnh để đời” không chỉ là quyết định về ống kính, mà còn là quyết định về hành vi. “Bạn phải tiếp cận gần với sinh vật đang bơi dưới nước, chúng nhanh hơn bạn, lớn hơn bạn,” cô nói. “Bạn không thể xông thẳng vào chúng được.”

Nắm vững địa điểm là chìa khóa thành công

Việc dành thời gian để “chìm đắm” vào một địa điểm lặn cụ thể là rất quan trọng, vì điều này cho phép bạn cảm nhận được kết cấu, ánh sáng và hành vi của các loài sinh vật, từ đó tạo ra những bức ảnh và thước phim dưới nước độc đáo và có chiều sâu.

Sau Cozumel, Emily đã đi khắp thế giới và chọn Komodo, một hòn đảo thiên đường ở Indonesia và là điểm nóng lặn biển, làm căn cứ. Tại đây, cô đã thực hiện khoảng 200 lần lặn, tất cả đều tại cùng một khu nghỉ dưỡng, không ngừng di chuyển giữa các địa điểm khác nhau, mà thay vào đó, dành thời gian để “chìm đắm vào một nơi”.

Trong tuần cuối cùng ở đảo, Emily đã quay video “Postcards From Komodo” của mình. Những thước phim ấn tượng này là ví dụ hoàn hảo về việc những buổi chụp ảnh dưới nước đẹp nhất không đến từ việc cố gắng khám phá càng nhiều địa điểm lặn càng tốt. Thay vào đó, chúng đến khi bạn đã có cảm nhận về kết cấu của một nơi, chẳng hạn như ánh sáng buổi sáng chiếu vào bản đồ lặn như thế nào – những điều mà Emily nói “cần thời gian để nhận ra.”

Bắt đầu với máy ảnh đơn giản, tránh quá tải thiết bị

Khi mới bắt đầu nhiếp ảnh dưới nước, việc sử dụng máy ảnh đơn giản như GoPro là lựa chọn khôn ngoan để bạn có thể tập trung vào kỹ năng lặn và làm quen với môi trường, trước khi nâng cấp lên các thiết bị phức tạp hơn, đòi hỏi nhiều kỹ năng điều khiển hơn.

Khoảng 100 lần lặn, Emily quyết định “chơi lớn”. Ở giai đoạn này, chiếc GoPro Hero, vốn là máy ảnh khởi đầu hoàn hảo, bắt đầu trở thành yếu tố cản trở. Vì vậy, cô đã sắm cho mình một chiếc Canon EOS C50, một vỏ chống nước Nauticam NA-C50 và bộ ba ống kính chuyên nghiệp, bao gồm cả ống kính RF 24-50mm f/4.5-6.3 IS STM.

Emily giờ đây đã có một “hỏa lực” quay phim dưới nước thực sự nghiêm túc, nhưng cái giá phải trả là kích thước và trọng lượng của thiết bị – đặc biệt khi lặn trong dòng chảy mạnh, điều mà cô cho rằng người mới bắt đầu nên tránh. Không giống như Emily, Nadia lại “đâm đầu” vào chỗ khó ngay từ đầu. Trở lại năm 2010, cô bước ra từ một cửa hàng lặn ở Monterey, California với “10 hộp” thiết bị trên tay, bao gồm cả chiếc Canon EOS 1-D.

“Mình nhìn anh chàng (nhân viên cửa hàng), mình kiểu, mình không biết – cái này làm sao mà… đèn flash, máy ảnh gắn vào như thế nào?” cô nhớ lại. Tuy nhiên, việc “đổ tiền” vào thiết bị cao cấp ngay lập tức lại mang đến một quá trình học hỏi khó khăn hơn. Và Nadia đã sớm nhận ra điều đó vào tuần sau khi lặn ở Bonaire, một hòn đảo nhỏ của Hà Lan ngoài khơi bờ biển phía bắc Venezuela.

“Mình đến Bonaire và bắt đầu chụp ảnh dưới nước, và mọi bức ảnh đều đen thui,” cô nói. “[Nhưng] mình vẫn kiên trì [và] mình có thể nói rằng đến ngày thứ tư thì mình bắt đầu có được vài bức ảnh phơi sáng ổn.”

Làm chủ thiết bị trước khi gặp “khoảnh khắc vàng”

Việc dành thời gian để làm chủ hoàn toàn thiết bị nhiếp ảnh dưới nước của bạn, từ kỹ thuật đánh đèn flash đến lựa chọn ống kính phù hợp, là cực kỳ quan trọng để sẵn sàng ghi lại những khoảnh khắc độc đáo và không thể lặp lại khi chúng xuất hiện.

Nadia đã biến những thất bại ban đầu ở Bonaire thành bài học lớn nhất của mình. Trong suốt 5 năm tiếp theo, cô đã dành khoảng 300 ngày lặn mỗi năm để làm chủ các kỹ thuật như định vị đèn flash, hiểu các cài đặt máy ảnh và chọn ống kính phù hợp.

“Trong mỗi chuyến đi, mình luôn đặt câu hỏi, luôn học hỏi từ những người khác,” cô nói. Qua thử và sai, Nadia giờ đây biết rằng chiếc ống kính Canon EF 8-15mm f/4L Fisheye USM của cô là lý tưởng cho những lần gặp gỡ cá voi cực kỳ gần, trong khi các lựa chọn ống kính góc rộng hoặc zoom, như RF 24-50mm f/4.5-6.3 IS STM, lại hữu ích khi chụp ảnh cá nhà táng và cá voi sát thủ từ xa hơn.

Năm 2017, sau nhiều năm làm chủ kỹ thuật lặn và thiết bị của mình, khoảnh khắc lớn đã đến. Trong khi tìm kiếm các địa điểm lặn ở La Ventana, ngoài khơi bờ biển phía tây bắc Mexico, Nadia đã bắt gặp một đàn cá đuối mobula đang săn mồi. “Có hơn 20.000 con cá đuối mobula, mình không đùa đâu. Đó không phải là một sự phóng đại,” cô nói.

Cô đã chụp được một bức ảnh tĩnh về “xoáy nước” cá đuối đang cuộn tròn, mà ba năm sau đó, đã giành giải thưởng danh giá Ocean Photographer of the Year 2020.

Luôn sẵn sàng cho mọi sự cố dưới nước

Khi chụp ảnh dưới nước, điều quan trọng nhất là phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và luôn có phương án dự phòng cho mọi thiết bị, vì những sự cố như vỏ chống nước bị ngập có thể xảy ra bất cứ lúc nào và gây thiệt hại lớn cho bộ đồ nghề đắt tiền của bạn.

Theo Nadia, sẽ có lúc mọi thứ với thiết bị của bạn gặp trục trặc. “Là một nhiếp ảnh gia dưới nước, điều quan trọng nhất để chuẩn bị là redundancy (sự dự phòng),” cô nói. “Bạn phải có ít nhất là hai cái của gần như mọi thứ.”

Người điều hành tour lặn này luôn mang theo ống kính, dome port, pin, O-ring dự phòng, và thậm chí cả một bộ thiết bị thứ hai. Cô ấy hoặc lặn với Canon EOS R5 Mark II hoặc R6 Mark III, để một bộ rig trên thuyền phòng trường hợp – như khi vỏ chống nước của cô bị ngập ở La Ventana.

“Bạn giữ máy ảnh lộn ngược để nước chảy đầy dome port và bạn phải hủy bỏ lần lặn và lên mặt nước,” Nadia giải thích. “Bạn hy vọng rằng mình không làm hỏng bộ thiết bị vì đó là một sự rò rỉ đắt tiền.” Cô nhấn mạnh: “Mọi thứ bạn có thể nghĩ rằng có thể xảy ra sai sót, bạn cần phải sẵn sàng cho nó.”

Máy ảnh tốt nhất là máy ảnh bạn không cần phải suy nghĩ về

Đối với Emily và Nadia, thành công trong nhiếp ảnh và quay phim dưới nước đến từ sự kết hợp của hai yếu tố chính: kỹ năng sử dụng máy ảnh thành thạo đến mức bản năng, và khả năng điều hướng thế giới dưới nước một cách mượt mà không bị thiết bị làm phân tâm.

Mặc dù Emily và Nadia có thể đã đi những con đường khác nhau để trở thành nhà làm phim dưới nước, nhưng đối với cả hai nhà sáng tạo biển cả này, đây là một nghệ thuật đòi hỏi hai kỷ luật. Bạn cần có đủ kỹ năng sử dụng máy ảnh để thiết bị không làm bạn phân tâm khỏi những gì đang diễn ra trước ống kính. Đồng thời, bạn cần khả năng điều hướng thế giới dưới nước trong khi sử dụng máy ảnh gần như theo bản năng.

Tác giả: Nexshop

NexShop là thương hiệu phân phối đồ công nghệ uy tín hàng đầu. Nơi mua sắm máy ảnh và các thiết bị công nghệ uy tín với đầy đủ các mặt hàng từ phụ kiện đến các dòng sản phẩm cao cấp. Thương hiệu có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, ống kính, máy ảnh, thiết bị công nghệ,... NexShop phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.

Số điện thoại: 0868417786

Email: okharon@gmail.com

Địa chỉ: Số 10 - Ngõ 12 - Phố Trần Quý Kiên - Quận Cầu Giấy - Thành Phố Hà Nội"