Sự kiện Nikon Thua Kiện Viltrox tại Trung Quốc đã dẫn đến việc vô hiệu hóa bằng sáng chế ngàm Z, tạo tiền lệ pháp lý quan trọng có thể buộc Canon phải mở cửa hệ sinh thái ngàm RF cho bên thứ ba.
Đầu năm 2026, một biến động pháp lý lớn đã diễn ra trong ngành công nghiệp máy ảnh khi Nikon chính thức khởi kiện hãng sản xuất ống kính Viltrox tại Tòa án Sở hữu Trí tuệ Thượng Hải, cáo buộc vi phạm bản quyền thiết kế ngàm Z. Tuy nhiên, kết quả phán quyết từ Cơ quan Sở hữu Trí tuệ Quốc gia Trung Quốc (CNIPA) vào mùa hè vừa qua không chỉ bác bỏ các yêu cầu của Nikon mà còn tuyên bố vô hiệu hóa hoàn toàn bằng sáng chế cốt lõi của ngàm Z.
Chiến thắng chấn động này của Viltrox đã tạo ra một tiền lệ pháp lý mang tính bước ngoặt, đe dọa trực tiếp đến Canon – thương hiệu hiện vẫn duy trì chính sách kiểm soát khép kín đối với hệ sinh thái ngàm RF.
📑 Mục lục nội dung
Tháng 1 năm 2026, Nikon đã đệ đơn kiện Viltrox lên Tòa án Sở hữu Trí tuệ Thượng Hải, yêu cầu bồi thường thiệt hại và thu phí bản quyền đối với các dòng ống kính tự động lấy nét mà Viltrox sản xuất cho hệ máy mirrorless ngàm Z. Vụ kiện căn cứ trên bằng sáng chế phát minh số 202010127062.4 của Nikon tại Trung Quốc, bao gồm các cấu trúc cơ học của chấu gài ngàm (bayonet tabs), vị trí chân tiếp xúc điện tử và sơ đồ truyền dẫn tín hiệu.
Thay vì nhượng bộ hoặc rút khỏi thị trường như nhiều thương hiệu nhỏ từng làm trong quá khứ, Viltrox đã thực hiện một bước đi pháp lý táo bạo: nộp đơn yêu cầu CNIPA tuyên bố vô hiệu hóa chính bằng sáng chế nói trên của Nikon với lập luận rằng thiết kế ngàm Z không đáp ứng tiêu chuẩn về tính sáng tạo.
![]() |
Chính hãng phân phối tại NexShop.vn
Hệ sinh thái ống kính phong phú · Hỗ trợ tư vấn chuyên sâu
Khám phá sản phẩm Nikon Z → |
Ngày 13 tháng 7 năm 2026, Hội đồng Tái thẩm và Vô hiệu hóa Bằng sáng chế thuộc CNIPA đã ban hành Quyết định số 661357, tuyên bố hủy bỏ toàn bộ hiệu lực bằng sáng chế ngàm Z của Nikon. Lý do cốt lõi được cơ quan này đưa ra là bằng sáng chế của Nikon thiếu tính sáng tạo (inventive step / non-obviousness) theo Điều 22(3) Luật Bằng sáng chế Trung Quốc.
Theo phân tích của các chuyên gia luật sở hữu trí tuệ, trong suốt hơn 60 năm qua, cơ chế gắn ống kính máy ảnh bằng ngàm ngạnh (bayonet mount) với các chấu khóa cơ học và hàng chân tiếp xúc điện tử đã là một chuẩn mực kỹ thuật quen thuộc. Việc Nikon thay đổi đường kính ngàm lớn hơn, điều chỉnh góc đặt chấu hay sắp xếp lại các chân tiếp xúc chỉ được xem là lựa chọn kỹ thuật thông thường trong quá trình chế tạo, chứ không phải là một phát minh đột phá có thể cấp độc quyền bảo hộ.
Khi nền tảng bằng sáng chế bị xóa sổ, toàn bộ cơ sở pháp lý trong vụ kiện vi phạm của Nikon tại Thượng Hải sụp đổ hoàn toàn. Về mặt luật pháp tại Trung Quốc, Nikon không còn bất kỳ quyền hạn nào để cấm Viltrox hoặc các hãng sản xuất khác nghiên cứu, chế tạo và bày bán ống kính autofocus ngàm Z.
Mặc dù phán quyết của CNIPA chỉ có hiệu lực lãnh thổ tại thị trường Trung Quốc, nó lại tạo ra một thế tiến thoái lưỡng nan cho Nikon trên bình diện toàn cầu. Về mặt lý thuyết, Nikon vẫn có thể sử dụng các bằng sáng chế tương đương đã được cấp tại Mỹ hoặc châu Âu để yêu cầu chặn nhập khẩu ống kính Viltrox.
Tuy nhiên, các luật sư bằng sáng chế quốc tế nhận định Nikon sẽ khó lòng mạo hiểm làm điều đó vì những lý do sau:
Từ trước đến nay, Canon luôn duy trì lập trường cứng rắn nhằm giữ kín hệ thống ngàm RF. Trở lại năm 2022, Canon từng gửi thư cảnh báo pháp lý trực tiếp yêu cầu Viltrox phải lập tức ngừng sản xuất mọi ống kính autofocus ngàm RF với lý do vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, và thời điểm đó Viltrox đã buộc phải chấp hành vì tiềm lực còn hạn chế.
Thế nhưng, sau 4 năm, vị thế của Viltrox đã hoàn toàn khác. Hãng đã khẳng định chất lượng quang học với dòng ống kính Pro danh tiếng và sở hữu nguồn lực tài chính đủ mạnh để theo đuổi các vụ kiện lớn. Phán quyết vô hiệu hóa ngàm Z của Nikon đã bóc trần điểm yếu lớn trong chiến lược bảo hộ của Canon:
Các bằng sáng chế của Canon cho ngàm RF tại Trung Quốc cũng tập trung chủ yếu vào cấu trúc vật lý 3 chấu khóa bayonet và hàng 12 chân tiếp xúc điện tử, được phát triển kế thừa từ ngàm EF và EF-M trước đây. Nếu Viltrox hoặc một nhà sản xuất khác quyết định tái khởi động dây chuyền sản xuất ống kính RF autofocus và đưa vụ việc ra CNIPA, cơ quan này rất có thể sẽ áp dụng chính xác lập luận như vụ Nikon để hủy bỏ bằng sáng chế vật lý của ngàm RF.
Trước thực tế mới này, cả Canon và Nikon buộc phải cân nhắc các chiến lược ứng phó đa diện nhằm bảo vệ doanh thu ống kính của mình:
Thành công vượt trội của Sony trong kỷ nguyên máy ảnh không gương lật gắn liền với chính sách mở ngàm E-mount từ rất sớm. Bằng cách công bố thông số giao tiếp cơ bản cho các đối tác tham gia, Sony đã tạo nên một hệ sinh thái ống kính phong phú bậc nhất, thu hút hàng triệu người dùng chuyển sang hệ máy Alpha.
Nhiều chuyên gia dự báo Canon nhiều khả năng sẽ buộc phải đi theo con đường này đối với ngàm RF, với một số điều kiện ràng buộc có kiểm soát:
Dưới đây là bảng tổng hợp so sánh về thiết kế ngàm và chính sách cấp phép của các hệ ngàm máy ảnh mirrorless phổ biến nhất hiện nay:
| Hệ ngàm máy ảnh | Đặc tính thiết kế vật lý | Chính sách cấp phép bên thứ ba |
|---|---|---|
| Canon RF | Đường kính lớn, buồng tối ngắn, 12 chân tiếp xúc | Đóng kín (đang chịu áp lực pháp lý lớn sau vụ kiện) |
| Nikon Z | Đường kính siêu rộng, buồng tối cực ngắn, 11 chân | Bằng sáng chế bị vô hiệu hóa tại Trung Quốc |
| Sony E | Thiết kế nhỏ gọn, tiếp xúc điện tử đa điểm | Mở hoàn toàn cho các bên thứ ba tham gia cấp phép |
| L-Mount | Ngàm tiêu chuẩn liên minh quang học | Liên minh đa thương hiệu (Leica, Sigma, DJI) |
Vụ kiện giữa Nikon và Viltrox đã vạch ra một cột mốc đáng nhớ: lần đầu tiên trong ngành công nghiệp máy ảnh số, cán cân quyền lực chuyển dịch đáng kể về phía các nhà sản xuất quang học bên thứ ba.
Người hưởng lợi lớn nhất từ sự chuyển dịch này chính là người tiêu dùng và các nhiếp ảnh gia. Khi rào cản độc quyền dần bị phá bỏ, người dùng sẽ có thêm vô vàn lựa chọn ống kính chất lượng cao với mức giá vô cùng hợp lý, thúc đẩy sức sáng tạo mà không bị đè nặng bởi chi phí đầu tư ban đầu quá đắt đỏ. Dù là người yêu thích hệ máy Canon EOS R hay đang sở hữu các thân máy Nikon Z, một tương lai ngàm ống kính cởi mở hơn chắc chắn sẽ đem lại những giá trị sử dụng tuyệt vời.
Cùng theo dõi video bình luận chuyên sâu về những tác động pháp lý từ vụ kiện của Nikon đối với ngàm RF của Canon:
Cơ quan Sở hữu Trí tuệ Trung Quốc (CNIPA) đã phán quyết có lợi cho Viltrox và tuyên bố vô hiệu hóa hoàn toàn bằng sáng chế cốt lõi về thiết kế ngàm Z của Nikon, khiến Nikon mất cơ sở pháp lý để đòi bồi thường thiệt hại.
CNIPA nhận định các đặc tính cơ học và bố cục chân tiếp xúc trên ngàm Z chỉ là những điều chỉnh kỹ thuật thông thường kế thừa từ các thiết kế ngàm cũ, thiếu bước đột phá sáng tạo (inventive step) để được cấp độc quyền bằng sáng chế.
Các bằng sáng chế của Canon cho ngàm RF tại Trung Quốc có cấu trúc tương tự ngàm Z của Nikon. Tiền lệ từ vụ kiện này đồng nghĩa với việc các bằng sáng chế của Canon cũng có nguy cơ cao bị vô hiệu hóa nếu các nhà sản xuất như Viltrox khởi kiện thách thức.
Canon có thể dùng mã hóa firmware, tuy nhiên biện pháp này thường vấp phải sự phản đối gay gắt từ người tiêu dùng và các hãng ống kính bên thứ ba có thể dễ dàng giải mã và vượt qua thông qua các bản cập nhật phần mềm.
Trước áp lực pháp lý và sự trỗi dậy của thị trường bên thứ ba, Canon nhiều khả năng sẽ áp dụng mô hình cấp phép chính thức có thu phí bản quyền tương tự như Sony đã làm rất thành công với ngàm E-mount.
✍️ Biên tập: Đội ngũ chuyên gia thiết bị hình ảnh NexShop
📅 Cập nhật: Tháng 11/2026
🔬 Nguồn tổng hợp: PetaPixel & Digital Camera World
Tác giả: Nexshop
NexShop là cửa hàng máy ảnh, máy quay chính hãng tại Hà Nội. Nơi mua sắm máy ảnh và các thiết bị công nghệ chính hãng với đầy đủ các mặt hàng từ phụ kiện đến các dòng sản phẩm cao cấp. Thương hiệu có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, ống kính, máy ảnh, thiết bị công nghệ,... NexShop phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.
Số điện thoại: 0868417786
Email: okharon@gmail.com
Địa chỉ: Số 10 - Ngõ 12 - Phố Trần Quý Kiên - Quận Cầu Giấy - Thành Phố Hà Nội"
CÔNG TY TNHH NEXSHOP
Mã số thuế: 0106922540

Đăng ký nhận tin
Đồng hành cùng chúng tôi
Đang xử lý...
CÔNG TY TNHH NEXSHOP / Mã số thuế: 0106922540 / Copyright 2026 Nexshop. All rights reserved.
Thiết kế web bởi
Nhanh.vn