William Eggleston: Góc Nhìn Mới Về Nhiếp Ảnh Màu Đời Thường

Những bức ảnh của William Eggleston từng bị chê bai nhất năm – nhưng triển lãm hồi tưởng này chứng minh giới phê bình sai lầm đến mức nào

William Eggleston được mệnh danh là “Cha đẻ nhiếp ảnh màu” vì vai trò tiên phong giúp thể loại này trở thành một phương tiện nghệ thuật cao cấp, chính thống. Nhưng hành trình đó chưa bao giờ trải đầy hoa hồng, như buổi triển lãm mới tại London vừa nhắc nhở chúng ta.

William Eggleston: All That Goes Unnoticed, diễn ra từ tháng 10 đến tháng 2 tại The Photographers' Gallery, là một cái nhìn toàn cảnh sự nghiệp của nhiếp ảnh gia người Mỹ này qua suốt chặng đường hơn 60 năm cầm máy. Triển lãm quy tụ rất nhiều tấm hình mà có lẽ bạn đã từng thấy.

Chiếc xe ba bánh gỉ sét của đứa trẻ; bóng đèn đơn treo trên trần nhà đỏ máu; hay một nhân viên siêu thị cúi người qua dãy xe đẩy hàng – tất cả đều được chụp bằng sự quan tâm dân chủ mà Eggleston dành cho mọi thứ anh hướng ống kính về.

Anh đã in rất nhiều tác phẩm này bằng kỹ thuật dye-transfer, một quy trình công phu mượn từ ngành quảng cáo. Thường dùng để làm sản phẩm trông bóng bẩy và đáng khao khát. Bản thân Eggleston từng tự nhận mình đang “chiến đấu với những điều hiển nhiên”.

Cần lưu ý rằng các bản in dye-transfer này rất tốn kém và công phu, loại quy trình mà một studio chỉ dành cho quảng cáo whisky hay catalogue ô tô; bất cứ thứ gì cần trông phải mê hoặc người xem.

Thế nhưng Eggleston lại áp dụng độ chính xác đắt giá đó vào những vật dụng đời thường nhất. Vào thời điểm đó, điều này thực sự mang tính cách mạng – và không phải ai cũng sẵn sàng đón nhận nó.

Untitled, Memphis, 1969. Từ Wilson Centre for Photography. Untitled, Greenwood, Mississippi, 1973. Từ Wilson Centre for Photography.
Untitled, từ series Los Alamos, 1965. Từ Wilson Centre for Photography.

Khi những bức ảnh này lần đầu được trưng bày tại MoMA năm 1976, phản ứng của giới phê bình vô cùng khắc nghiệt. Nhà phê bình New York Times, Hilton Kramer đã viết về buổi triển lãm đó: “Hoàn hảo? Có lẽ là tầm thường một cách hoàn hảo. Chắc chắn là nhàm chán.”

Ông còn miêu tả gia đình và bạn bè của Eggleston như những “hình tượng ảm đạm sống trong thế giới bình dị thiếu điểm nhấn thị giác”. Một cây bút khác của tờ Times, Gene Thornton, thậm chí được cho là đã bỏ phiếu rằng đây là triển lãm bị ghét nhất năm.

Phải nói rằng những lời chỉ trích đó không hề đi ngược với quan điểm chung thời bấy giờ. Bản thân nhiếp ảnh màu vẫn còn bị xem là một phương tiện thương mại, không xứng đáng treo trong phòng trưng bày; người ta cho rằng chỉ có đen trắng mới đủ tính nghệ thuật.

Chủ đề của Eggleston – xe ba bánh, nội thất lò nướng, chú chó uống nước vũng lầy – cũng bị coi là những thứ hoàn toàn sai để chụp bằng ống kính máy ảnh.
Untitled, từ series Los Alamos, 1965.
Untitled, Memphis, khoảng 1971.
Untitled, từ series Los Alamos, 1965.

Năm mươi năm sau, nhìn lại, sự phản đối đó có vẻ lạ lẫm với chúng ta. Nhưng xét cho cùng, nửa thế kỷ qua đã chứng kiến rất nhiều nhiếp ảnh gia quen thuộc việc áp dụng màu sắc nghiêm túc vào những chủ đề đời thường. Và Eggleston là người đi trước tiên.

Anh nhận những lời đánh giá không mấy tốt đẹp để những người sau này có thể bước theo và nhận được sự tán dương xứng đáng hơn. Khi lạc bước vào một phòng trưng bày ở London năm 2026 – tay cầm vé, lật xem catalogue – thật kỳ lạ khi quên mất rằng tất cả điều này từng bị tranh cãi đến thế.

Những tấm hình đó chẳng hề thay đổi từ năm 1976. Chính con mắt người xem mới cần thời gian để bắt kịp nhịp điệu của nó.

Tác giả: Nexshop

NexShop là thương hiệu phân phối đồ công nghệ uy tín hàng đầu. Nơi mua sắm máy ảnh và các thiết bị công nghệ uy tín với đầy đủ các mặt hàng từ phụ kiện đến các dòng sản phẩm cao cấp. Thương hiệu có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, ống kính, máy ảnh, thiết bị công nghệ,... NexShop phụ trách chuyên môn viết bài chia sẻ kiến thức mang đến những thông tin hữu ích cho bạn đọc.

Số điện thoại: 0868417786

Email: okharon@gmail.com

Địa chỉ: Số 10 - Ngõ 12 - Phố Trần Quý Kiên - Quận Cầu Giấy - Thành Phố Hà Nội"